Regulering

Participatiemaatschappijen ontvangen veelal hun kapitaal van institutionele beleggers, zoals van pensioenfondsen. Begrijpelijkerwijs stellen deze beleggers eisen aan rapportages die zij ontvangen over hun beleggingen.



Alhoewel investeringen van participatiemaatschappijen niet publiek zijn, is transparantie toch steeds belangrijker. In de sector is zelfregulering dan ook een belangrijk onderwerp. Dit wordt geregeld door middel van richtlijnen vanuit de European Venture Capital Association (EVCA) en de NVP. En sinds kort de nieuwe regeling AIFM.


Hieronder treft u een overzicht aan van deze gedragscodes en de diverse gedetailleerde richtlijnen:


AIFM-richtlijn
Op 11 november 2010 heeft het Europees Parlement de definitieve tekst goedgekeurd van de ‘’Alternative Investment Fund Managers’’ (AIFM) richtlijn. De AIFM-richtlijn heeft tot doel om alternatieve beleggingsinstellingen, waaronder private equity en venture capital maar ook hedge funds en vastgoedbeleggingen (zogenaamde non-UCITS beleggingsinstellingen), onder toezicht te plaatsen. Het beoogde nut van deze richtlijn is het verkleinen van het systeemrisico in de financiële wereld en daarmee de economische stabiliteit te versterken.

In het kort komt het er op neer dat er frequent en gedetailleerd gerapporteerd moet gaan worden aan toezichtouders over o.a. portefeuilleomvang, risicoblootstelling en leverage. Daarnaast wordt er bijvoorbeeld een onafhankelijke bewaarder verplicht gesteld en komen er voorwaarden ten aanzien van het opereren van een fonds (deels) buiten de EU (het zogenaamde derdelandenregime).

Op dit moment (najaar 2011) wordt deze richtlijn geïmplementeerd (d.w.z. verder in detail uitgewerkt) door zowel de Europese toezichthouder ESMA als de nationale wetgever. Het Ministerie van Financiën doet dit door middel van een wijziging van de Wet op het financieel toezicht (Wft). ESMA heeft in september haar consultatie ten aanzien van de AIFM-richtlijn en het derdelandenregime afgesloten en zal voor 16 november verder technisch advies geven. Het Ministerie van Financiën heeft ook haar consultatie afgerond. De NVP heeft schriftelijk gereageerd op de consultatie van het Ministerie van Financiën en is door middel van intensief contact met de Europese koepelvereniging voor private equity EVCA betrokken bij het ESMA traject.

Enkele belangrijke punten uit de richtlijn zijn:

Reikwijdte
De ondergrens voor fondsen die binnen de AIFM richtlijn zullen vallen staat op €500 miljoen vermogen onder beheer. Het is echter nog niet duidelijk hoe dit vermogen onder beheer berekend dient te worden en, wanneer dit wel duidelijk is, hoe vaak fondsen die net onder deze grens vallen hun beheerde vermogen moeten rapporteren aan de toezichthouder.

Leverage
De AIFM-richtlijn stelt eisen wat betreft de mate van hefboomfinanciering. Voor private equity is nog onduidelijk wat dit inhoudt aangezien er geen leverage op fondsniveau bestaat. De NVP is van mening dat leverage op portefeuille-onderneming niet moet worden meegenomen. Dit zou teveel partijen in de buurt van de € 500 miljoen grens brengen en niet bijdragen aan een lager systeemrisico.

Eisen aan beleggers
De huidige formulering van de implementatie van het Ministerie van Financiën stelt additionele eisen aan wie mag beleggen in een private equity fonds door gebruik te maken van de term ‘’professionele belegger’’. De wetgever stelt een aantal eisen waaraan een professionele belegger dient te voldoen. De NVP is bezorgd dat deze extra eis (kleine) fondsen die onder de € 500 miljoen eis vallen, en dus niet vergunningsplichtig zijn, nadelig zal treffen in hun fondsenverwerving.

Kapitaaleisen voor fondsmanagers
De richtlijn bepaalt een minimum aan verplicht aan te houden kapitaal voor de fondsmanagers. Deze is bepaald op €125.000 plus 0,02% van al het vermogen onder beheer boven de €250m en dient als buffer.

Onafhankelijke waardeerder
Op dit moment wordt er voorgesteld een onafhankelijke waardeerder verplicht te stellen die de portefeuille zal beoordelen en alsmede de risicoblootstelling. Bijvoorbeeld bij investeringsbanken is het al gebruikelijk dat de functies van risicoanalyse en investeringsbeslissingen strikt van elkaar gescheiden zijn.

Onafhankelijke bewaarder
De richtlijn stelt een onafhankelijke bewaarder voor private equity fondsen verplicht om zodoende een (juridische) scheiding van de vermogens van het fondsmanagement en het fonds te bereiken. Op dit moment is het onduidelijk wie bewaarder mag zijn, maar een eerder voorstel dat stelde dat alleen banken en andere kredietinstellingen deze rol op zich mogen nemen is van de baan.
 
Rapportageverplichtingen
Diepgaande rapportages van zowel de fondsmanager en de portefeuilleonderneming worden verplicht gesteld. Dit betekent dat er periodiek aan de toezichthouder gerapporteerd zal moeten worden over onder andere portefeuilleomvang, totale leverage, risicoblootstelling, strategie en fondsherkomst. Hoe vaak dit zal moeten plaatsvinden en aan de hand van welke methoden is op dit moment onderwerp van discussie.

Derdelandenregime
De AIFM-richtlijn stelt restricties op voor beleggingen van EU beleggers in non-EU fondsen dan wel fondsen gemanaged door non-EU fondsmanagement. In de huidige voorstellen zal er een EU-paspoort (vergunning) komen voor landen die een toezichtregime vergelijkbaar met de EU hebben.

Overgangsregime
De implementatie va de AIFM-richtlijn zal in een aantal fasen plaatsvinden. De eerste fase loopt tot 2015. In deze periode zal uitsluitend het huidige regime plus een aantal AIFM regels van toepassing zijn. De tweede fase loopt van 2015 tot en met 2018. In deze periode is er een keuze tussen het oude regime plus enkele AIFM-richtlijn regels, of een geheel AIFM-richtlijn regime. Vanaf 2018 moet enkel het AIFM-richtijn regime gaan gelden. Op dit moment is het onduidelijk wat het Nederlandse regime tot 2018 zal zijn. Dit kan serieuze gevolgen hebben voor zowel beleggers als investeerders in private equity van binnen en buiten de EU. Huidige fondsen kunnen een vrijstelling krijgen wanneer beleggers binnen 5 jaar geen terugbetalingsrechten hebben. Het is nog onduidelijk vanaf welk punt deze 5 jaar gaat gelden (bijvoorbeeld per eerste inleg, closing of per belegger).
________________________________________
Gangbare vragen over de AIFM richtlijn:

Ik heb minder dan € 500 miljoen onder beheer. Dan heb ik er toch geen last van?

Op het eerste gezicht correct: fondsmanagers die minder dan € 500 miljoen onder beheer hebben, die fondsen managen die niet geleveraged zijn en waar beleggers geen terugbetalingsrechten hebben gedurende de eerste 5 jaar, worden uitgezonderd van de richtlijn.

MAAR: deze fondsmanagers moeten zich wel registreren bij hun nationale toezichthouder en rapporteren over het soort investeringen dat zijn doen en hoeveel ze geïnvesteerd hebben. Ze kunnen hun fondsen ook in andere EU-landen blijven marketen, maar moeten zich in elk land aan het nationale regime houden (dat naar aanleiding van de AIFM-richtlijn mogelijk aangepast wordt).

Ik heb minder dan € 500 miljoen onder beheer. Mijn beleggers krijgen hier dus geen last van.

Helaas. De verwachting is dat veel beleggers – uit vrije wil of gedwongen door hun toezichthouders – zullen eisen dat u toch aan de richtlijn gaat voldoen. Dan kunt u gebruik maken van de zogenoemde opt-in mogelijkheid: u onderwerpt zich vrijwillig aan de richtlijn. Consequentie is wel dat u naar alle waarschijnlijkheid aan alle voorwaarden moet voldoen. Op dit moment is het wel waarschijnlijk dat er een verlicht regime komt voor kleinere fondsen.

Het duurt nog jaren voordat ik een nieuw fonds moet ophalen. Ik wacht wel even af.

Helaas zijn de overgangsmaatregelen voor private equity gebrekkig, waardoor fondsmanagers met lopende fondsen met de richtlijn geconfronteerd kunnen gaan worden zodra die begin 2013 ingaat. Er is wel een overgangsmaatregel van 5 jaar voor bestaande fondsen maar het is nog onduidelijk vanaf welk punt deze 5 jaar gaat gelden. Ook portefeuilleondernemingen, met name meerderheidsdeelnemingen, worden gedurende de rit met een nieuwe situatie geconfronteerd. Bij lopende participaties en bij investeringen die u in de komende periode nog gaat doen kunt u vragen verwachten. De NVP heeft voorgesteld om ten aanzien van de aangezien van de duidelijkheid het bij 5 jaar vanaf het toetreden van de eerste belegger te houden.


Zie ook voor meer informatie de website van de EVCA en de website van de AFM.